Najważniejsze informacje o szczytach Gór Świętokrzyskich
- Łysica ma 612 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem całego pasma.
- Łysa Góra, znana także jako Święty Krzyż, wznosi się na wysokość 595 m n.p.m.
- Najciekawsze atrakcje to gołoborza, lasy jodłowe, punkty widokowe i zabytkowe sanktuarium.
- Regionalna Korona Gór Świętokrzyskich obejmuje 28 szczytów połączonych znakowanymi szlakami.
- Na pierwszą wycieczkę najlepiej wybrać Świętą Katarzynę i Łysicę albo Hutę Szklaną i Łysą Górę.
Najważniejsze szczyty w jednym zestawieniu
Najwyższe punkty znajdują się w kilku pasmach, dlatego nie każdy interesujący szczyt leży w bezpośrednim sąsiedztwie Łysicy. W poniższej tabeli uwzględniłem zarówno najwyższe wzniesienia, jak i miejsca szczególnie atrakcyjne dla turystów.
| Szczyt | Wysokość | Pasmo lub okolica | Dlaczego warto |
|---|---|---|---|
| Łysica | 612 m | Łysogóry | Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich, Korona Gór Polski, gołoborza |
| Łysa Góra | 595 m | Łysogóry | Święty Krzyż, klasztor, galeria widokowa i gołoborze |
| Szczytniak | 554 m | Pasmo Jeleniowskie | Spokojne, leśne szlaki i ciekawa rzeźba terenu |
| Bukowa Góra | 482 m | Pasmo Klonowskie | Stare lasy i malownicze odcinki szlaków |
| Klonówka | 473 m | Pasmo Masłowskie | Dobry cel wycieczki w pobliżu Kielc |
| Radostowa | 451 m | Grzbiet Krajeński | Otwarta przestrzeń i rozleglejsze panoramy |
| Siniewska | 444 m | Pasmo Oblęgorskie | Cichy szlak z dala od najbardziej obleganych miejsc |
| Telegraf | 406 m | Pasmo Dymińskie | Łatwo dostępny punkt spacerowy w granicach Kielc |
| Zelejowa | 372 m | Pasmo Zelejowskie | Wapienne skały i geologiczne ciekawostki |
| Góra Zamkowa | 360 m | Pasmo Chęcińskie | Połączenie wędrówki z widokiem na zamek w Chęcinach |
| Miedzianka | 356 m | Wzgórza Miedziankowskie | Ślady dawnego górnictwa i interesujące formacje skalne |
| Chełmowa Góra | 351 m | Pasmo Pokrzywiańskie | Rezerwat chroniący naturalne stanowiska modrzewia polskiego |
Wysokości mogą nieznacznie różnić się w zależności od mapy lub przyjętej metody pomiaru. Dla porządku przyjąłem dane publikowane przez lokalne organizacje turystyczne i Świętokrzyski Park Narodowy, który podaje dla Łysicy 612 m n.p.m.
Łysica i Łysa Góra pokazują dwa oblicza regionu
Łysica dla osób, które chcą zdobyć najwyższy punkt
Łysica jest naturalnym wyborem na pierwszą wycieczkę. Najpopularniejszy wariant prowadzi z Świętej Katarzyny czerwonym szlakiem. Trasa nie wymaga specjalistycznego sprzętu, ale kamieniste i nierówne podłoże sprawia, że wygodne buty są znacznie lepszym pomysłem niż miejskie obuwie.
Na wierzchołku nie ma szerokiej panoramy porównywalnej z Beskidami. Największą atrakcją są gołoborza, czyli rozległe rumowiska skalne powstałe w wyniku wieloletniego wietrzenia skał. Właśnie ten surowy, trochę tajemniczy krajobraz nadaje Łysogórom charakter, którego nie da się zastąpić samą wysokością.
Łysa Góra dla miłośników historii i widoków
Łysa Góra, nazywana również Świętym Krzyżem, jest niższa od Łysicy, ale pod względem atrakcji wypada bardziej różnorodnie. Na szczycie znajduje się klasztor i sanktuarium Świętego Krzyża, a w pobliżu można zobaczyć gołoborze oraz skorzystać z galerii widokowej.
Najkrótsze podejścia prowadzą między innymi z Huty Szklanej, Nowej Słupi i Trzcianki. Według informacji Parku przejście krótkimi ścieżkami przyrodniczymi zajmuje około 45-60 minut, choć na zwiedzanie sanktuarium, odpoczynek i zdjęcia trzeba przeznaczyć znacznie więcej czasu.
To miejsce dobrze sprawdza się podczas wyjazdu rodzinnego albo grupowego. Jedni mogą skupić się na historii i architekturze, inni na spacerze oraz krajobrazie, bez konieczności organizowania dwóch całkowicie oddzielnych atrakcji.
Poza Łysogórami czekają spokojniejsze i bardziej zaskakujące miejsca
Jeżeli ktoś zna już Łysicę i Święty Krzyż, powinien skierować uwagę na inne pasma. Moim zdaniem właśnie tam łatwiej poczuć kameralny charakter Gór Świętokrzyskich, ponieważ szlaki są zwykle mniej zatłoczone i bardziej leśne.
Szczytniak i Pasmo Jeleniowskie
Szczytniak ma 554 m n.p.m. i jest drugim najwyższym szczytem uwzględnianym w regionalnej Koronie. Wędrówka ma spokojniejszy charakter niż wejście na Łysicę, a czerwony i czarny szlak pozwalają zaplanować trasę o różnej długości.
Pasmo Jeleniowskie docenią osoby, które nie potrzebują infrastruktury na każdym kroku. W zamian dostają las, kamieniste fragmenty grzbietu i poczucie bardziej samotnej wędrówki.
Bukowa Góra, Klonówka i Radostowa
Bukowa Góra w Paśmie Klonowskim osiąga 482 m n.p.m. i jest dobrym celem dla osób, które lubią długie odcinki wśród drzew. Klonówka, mierząca 473 m, leży bliżej Kielc i może być częścią jednodniowego spaceru połączonego ze zwiedzaniem miasta.
Radostowa ma 451 m n.p.m., ale jej atrakcyjność nie wynika wyłącznie z wysokości. Otwarty teren pozwala lepiej zobaczyć pofałdowany krajobraz regionu. Przy słabszej widoczności ten atut znika, dlatego na panoramy najlepiej polować po przejściu frontu atmosferycznego, gdy powietrze jest przejrzyste.
Przeczytaj również: Kraków - co zwiedzić w 1, 2 lub 3 dni? Praktyczny plan
Zelejowa, Miedzianka i Góra Zamkowa
Południowa część regionu ma bardziej skalisty i geologiczny charakter. Zelejowa słynie z wapiennych skał, Miedzianka przypomina o dawnym wydobyciu rud, a Góra Zamkowa pozwala połączyć spacer z wizytą przy zamku w Chęcinach.
Te miejsca są szczególnie ciekawe dla osób, które nie chcą spędzić całego dnia wyłącznie na szlaku. W praktyce można połączyć krótką wędrówkę, zwiedzanie zabytku i obiad, co dobrze działa także podczas wyjazdów firmowych lub rodzinnych.
Jak wybrać trasę do swoich możliwości
W Górach Świętokrzyskich łatwo przecenić znaczenie wysokości. Szczyty są niskie, lecz kamieniste podłoże, błoto po opadach i przewyższenia na kolejnych podejściach potrafią zmęczyć bardziej niż sama liczba metrów nad poziomem morza.
| Dla kogo | Proponowany cel | Orientacyjny czas | Największa zaleta |
|---|---|---|---|
| Rodzina z dziećmi | Łysa Góra z Huty Szklanej | 2-3 godziny z odpoczynkiem | Krótka trasa i atrakcje historyczne |
| Początkujący | Łysica ze Świętej Katarzyny | 3-4 godziny w wariancie z powrotem | Zdobycie najwyższego szczytu regionu |
| Osoby lubiące spokojne szlaki | Szczytniak | 4-6 godzin zależnie od wariantu | Mniej turystów i leśny charakter trasy |
| Miłośnicy historii | Góra Zamkowa i Chęciny | 3-5 godzin z czasem na zwiedzanie | Połączenie szlaku z zamkiem |
| Ambitni piechurzy | Wybrane szczyty Korony Gór Świętokrzyskich | Kilka osobnych wycieczek | Odkrywanie mniej znanych pasm |
Na obszarze Świętokrzyskiego Parku Narodowego wolno poruszać się wyłącznie po oznakowanych szlakach i udostępnionych ścieżkach. Z psem można wejść tylko na wskazane przez Park odcinki, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualne zasady, a nie kierować się samą mapą turystyczną.
Przy planowaniu całodziennej trasy polecam zostawić zapas co najmniej 60-90 minut. Zatrzymanie przy gołoborzu, odpoczynek, kolejka do atrakcji albo mokre kamienie szybko wydłużają przejście. W plecaku powinny znaleźć się woda, przekąska, naładowany telefon i dodatkowa warstwa odzieży, bo w lesie temperatura odczuwalna zmienia się szybciej niż na otwartym terenie.
Korona Gór Świętokrzyskich jako pomysł na kilka wyjazdów
Regionalna Korona Gór Świętokrzyskich obejmuje 28 szczytów, między innymi Łysicę, Szczytniak, Bukową Górę, Klonówkę, Radostową, Telegraf, Zelejową, Miedziankę i Chełmową Górę. Nie jest to jeden długi szlak, lecz zestaw najwyższych punktów poszczególnych pasm i grzbietów.
To dobry projekt dla osób, które chcą wracać w region kilka razy. Najrozsądniej dzielić go na krótsze wycieczki według lokalizacji, zamiast próbować zdobywać wiele odległych wzniesień podczas jednego dnia. Lokalna Organizacja Turystyczna podaje, że szczyty są połączone znakowanymi trasami, ale między kolejnymi punktami trzeba często przejechać samochodem.
Największą wartością tej odznaki nie jest samo odhaczanie nazw. Dzięki niej można zobaczyć także mniej znane pasma, rezerwaty i miejscowości, które zwykle przegrywają z popularnością Łysicy oraz Świętego Krzyża.
Dobry plan na świętokrzyski dzień zaczyna się od właściwego szczytu
Na szybki pierwszy kontakt z regionem wybrałbym Łysicę albo Łysą Górę. Gdy zależy mi na ciszy, lepszym wyborem będzie Szczytniak, Bukowa Góra lub Radostowa, a przy połączeniu przyrody z historią najlepiej sprawdzą się okolice Chęcin.
Góry Świętokrzyskie nie imponują wysokością, lecz nadrabiają różnorodnością atrakcji na niewielkim obszarze. Właśnie dlatego dobrze pasują zarówno do krótkiego rodzinnego wypadu, jak i do większego wyjazdu z zaplanowanym spacerem, zwiedzaniem oraz wspólnym posiłkiem.
